بازگشت به ویکی

تمدن در دوران یوسف(ع)

تمدن در دوران یوسف(ع) یوسف(ع) برگزیده ای است آسمانی که به دوران کودکی محسود و مغضوب برادرانش قرار گرفت، پس او مقهور دو نیروی قدرتمند غضب و شهوت می شود و برادران او به جایگاهش نزد پدر که پیامبری بزرگ و مقدس است رشک می برند و شراره های حسد که به گفته¬ی پیامبر اکرم(ص) خرمن حسنات را می سوزاند...

نظرها

تمدن در دوران یوسف(ع)

یوسف(ع) برگزیده ای است آسمانی که به دوران کودکی محسود و مغضوب برادرانش قرار گرفت، پس او مقهور دو نیروی قدرتمند غضب و شهوت می شود و برادران او به جایگاهش نزد پدر که پیامبری بزرگ و مقدس است رشک می برند و شراره های حسد که به گفته­ی پیامبر اکرم(ص) خرمن حسنات را می سوزاند[1]، به سوی این کدک معصوم زبانه می کشد و او را به تاریکی چاه فرو می افکند و چون به بارگاه عزیز مصر راه می یابد دومین خطر حیوانی که شهوت خانمانسوز انسانی است به سراغش می آید و دوباره تاریکی سیاه چال زندان را برزگاری دراز به چشم می کشد و مردانه بار ناگواری های ستمگرانه و بهتان های نابکارانه را به دوش می برد و چون مردانه از این دو آزمایش توان فرسای سربر ی افرازد، خداوند به او پاداشی نیکو می بخشد[2].

یوسف(ع) از برگزیدگان درگاه خداوند است که به هدایت و رهبری مردم پرداخته است و به دو نیروی علم و عمل مجهز بوده است، نام او بیست و شش بار در قرآن ذکر شده است و خداوند به رسالت ایشان تصریح کرده است.

یوسف(ع)، پس از گذشت 251 سال از میلاد ابراهیم خلیل، نیای بزرگوارش دیده به جهان گشود و زندگانی سراسر ماجرایش صدو بیست سال به طول انجامید و بلاخره توفیق یافت که ریان فرعون مصر را به ساحت پذیرش توحید، فائز گرداند[3].

طنطاوی در پایان تفسیر سوره­ی یوسف برای آن جناب، سه سیاست پیروزمند آموزنده قائل است[4]:

نخست سیاست نفسی که توانست در کشور جان خویش بر همه التهابات و هیجانات هوس فائق آید و دامان از لوث گناه برکنار دارد و به هنگام جوانی که غرائز شهوی در اوج غلیان است در کاخ شکوهمند عزیز مصر در برابر ملکه زیبا، گوهر عفاف خویش را نگاه دارد و درس مبارزه با گناه را که نخستین نغمه فضای تمدن بشری است به انسان های فضیلت خواه بیاموزد و زندان مخوف و تاریک را بر نافرمانی خدا ترجیح دهد و به این گونه به انسان ها می آموزد که تحمل ناگواری ها و سختی ها ارزنده تر از هوسبازی لذت بخشی است که روح آدمیت را بمیراند و خوی پاک و کرامت نفس را به هدر دهد و انسانی را به عصیان پروردگار و فجور و فساد بکشاند و چه نیکوست که مردمان فضیلت خواه خاصه آنان که تمشیت امور توده را در دست دارند از حبس و زجر و مرگ نمی هراسند و مصالح اجتماع را به دشمنان نمی سپارند و گوشه تاریک زندان را به عنوان مکتب فضیلتی که پایگاه تقویت عقیده  عمل است بر لذتی زودگذر بر می گزینند[5].

دیگر سیاست یوسف(ع) سیاست منزل و توجه به اصلاح محیطی است که در آن می زیست، یوسف(ع)، در زندان هم آرام نمی نشیند و در حفلی که نقل مجلسشان دانه های زنجیر است به سخن در می آید و نوری از هدایت در آن تاریکستان مخوف تجلی می دهد و روشنگر جان ها می شود، زندانیان را از محبس تاریک شرک و جهل به ساحت روشن توحید و ایمان می کشاند و با استدلال چنین می فرماید:

« ای یاران زندان! آیا خدایان پراکنده بهتر هستند یا خدای بیگانه مقتدر[6]»

و این دومین درس دین و تمدن است که انسان باید محیط زیست خود را از آلودگی های فکری و اخلاقی بزداید و پهنه ای از ایمان و پاکدامنی و دانش و خداجویی و تکامل به وجود آورد.

سومین درس حضرت یوسف(ع)، سیاست مدن است که باید هر انسانی خود را در سرنوشت ملت خویش دخیل بداند و از بحبوحه­ی سیاست و حکومت به کنار نرود و میدان را برای ناهنجاران خالی ننماید، اصولا یکی از مفاهیم عالیه تمدن همین است که هر استعدادی را در محیط مستعد خود بپروراند و هر کسی خود را شایسته احراز مقامی می داند، مردانه و بدون ترس و انفعال سر برآرد و بگوید این منم که می توانم سررشته­دار کار اجتماع شوم و زمام امری از شئون مردم را در دست گیرم، همچنان که یوسف(ع) به فرعون فرمود[7].

مسلم است که مقام طلبی به هنگامی ناستوده است که خواستار آن استعداد و ارزش اداره آن کار را نداشته باشد و آن را وسیله­ی تکامل روحی خویش و اجتماع نداند، بلکه کسب مقام، مقصد و مقصودش باشد ولی قبول مقامی با احراز شرایط آن و خدمت به اجتماع و تکامل ملت نه تنها ناستوده نیست، بلکه پسندیده و مورد تائید است، همچنان که یوسف(ع) از عهد­ه­ی آن برآمد و بر پایگاه گنجوری مصر نشست و قحطی زدگان را از خطر مرک رهانید و خدای متعال مقامی شایسته به او عطا کرد و به او رسالت و حکومت ارزانی کرد[8].   



[1] . « اَلْحَسَدُ یَأْکُلُ الْحَسَنَاتِ کَمَا تَأْکُلُ النَّارُ الْحَطَبَ»، فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ج5، ص325،

[2] . یوسف:90؛ « إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنين‏»

[3] . وجدی، فرید، دائرة المعارف،ج9، ص87.

[4] . طنطاوی، محمد سید، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، ج7، ص383-390.

[5] . احمد احمد غلوش، دعوة الرسل، ص187-220.

[6] .یوسف:39؛ « يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّار»

[7] . یوسف:55؛ « قالَ اجْعَلْني‏ عَلى‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفيظٌ عَليم‏»

[8] . ر.ک.حجازی، فخرالدین، نقش پیامبران در تمدن انسان،ص76-79.

نظرها

نظرهای تأییدشده درباره این مقاله در همین بخش نمایش داده می‌شوند.

0 نظر تأییدشده
نوع بازخورد
هنوز نظری برای این مقاله نمایش داده نشده است.
`r`n