برگزاری کرسی ترویجی دارالعلم های شیعی و نقش آن ها در تمدن اسلامی

📅 2026/04/29 | ✍️ user1

کرسی ترویجی دارالعلم های شیعی و نقش آن ها در تمدن اسلامی در مرکز پژوهشی تمدن اسلامی و دین پژوهی پیامبر اعظم(ص) در تاریخ 16 شهریور 1399 با حضور دکتر یدالله حاجی زاده(ارائه دهنده)، دکتر حبیب زمانی محجوب و دکتر مهدی محمدی(ناقدین) و دکتر محمد دهقانی برگزار شد. جلسه با اعلام برنامه مدیر(دکتر دهقانی) و با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید آغاز شد.سپس مدیر جلسه ، به بیان اهداف جلسه و خوشامدگویی از حاضران پرداخت.آنگاه دکتر حاجی زاده به ارائه کرسی مبادرت ورزید که اهم آن به شرح زیر است: دارالعلم یا همان سرای علم، موسسه‌ای وقفی و چند منظوره و به شکل کتابخانه‌ای عمومی در مکانی مستقل بوده که در آن بر تعلیم علوم و آموزش‌های مذهبی، تاکید شده و مجالس درس و مناظره در آنها، برگزار می‌شده و در عین حال، دارای استادان و دانشجویانی بوده که در آن ساکن شده و مقرری دریافت می‌کردند. اولین دارالعلم شیعیان دارالعلم شاپور بن ادرشیر بوده که در بغداد و در محله کرخ تشکیل شده و حدود 10 هزار جلد کتاب داشته، سپس فاطمیان در قاهره دارالعلمی بسیار بزرگ و مجهز ایجاد کردند. این دارالعلم که توسط الحاکم خلیفه تاسیس شد، یک میلیون و ششصد هزار جلد کتاب داشته، دو دارالعلم دیگر توسط سید مرتضی و سید رضی در بغداد ایجاد شد. در این دارالعلم ها، دانشجویان نیز حضور داشتند و امکانات لازم در اختیار آنان بوده است. دارالعلم دیگری که توسط شیعیان تاسیس شد، دارالعلم بنی عمار در شهر طرابلس بود که کتاب های بسیاری داشت و با حمله صلیبیان به آتش کشیده شد و یا غارت شد. این مراکز علمی در درجه اول کارکرد کتابخانه‌ای داشتند. علاوه بر این، در این مراکز علمی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی نیز، انجام می گرفت. برخی از دارالعلم‌ها نیز، در کنار فعالیت‌های علمی، کارکرد تبلیغی نیز، داشته اند. تاثیرات دارالعلم ها شامل رشد فرهنگی و تمدنی جهان اسلام، تربیت دانشمندان و الگو دهی به دیگر مسلمانان در جهت ساخت سایر مراکز علمی بوده است. در ادامه این کرسی، جناب آقای دکتر مهدی محمدی عضو هیات علمی دانشگاه بین المللی اهل بیت(ع) به عنوان ناقد به ارائه مطالب خویش پرداختند و این سئوال را مطرح کردند که رونق بخشی دارالعلم ها به تمدن اسلامی را چگونه می توان به صورت عینی نشان داد؟ همچنین این سئوال مطرح شد که تاثیرگذاری فرهنگی دارالعلم ها بر جامعه نیز دارای ابهام است. همچنین عنوان شد که دارالعلم ها علت رشد جامعه هستند نه زمینه رشد! همچنین مطرح کردند که سرانجام دارالعلم طرابلس با نابودی همراه نبوده است، بلکه آثار این دارالعلم به اروپا منتقل شد. پس از ایشان جناب آقای دکتر زمانی محجوب عضو هيات علمي پژوهشگاه امام صادق(ع) به ارائه نقد پرداختند و مطرح کردند که می بایست چرایی توجه جامعه شیعه به دارالعلم ها و عدم توجه جامعه اهل سنت مشخص شود. همچنین این سئوال مطرح شد که چرا در بقیه ادوار تمدني، دارالعلم در جهان اسلام تشکیل نشد؟ در پایان این جلسه دکتر حاجی زاده به برخی از نقدها پاسخ دادند.

برچسب‌ها: #برگزاری کرسی ترویجی دارالعلم های شیعی و نقش آن ها در تمدن اسلامی